Categorieën
Algemene geschiedenis Boom Artikels jaarboeken

Bindingen Tussen Boom en Antwerpen

Terug naar overzicht jaarboek 1991-1992

Door Marcel Thys
(Foto: www.delcampe.net)

HET GESLACHT IMMERSEEL

Tijdens zijn boeiende, leerrijke en druk bijgewoonde, zelfs avondvullende toespraak over “Boom… in het verleden” heeft kanunnik Raymond Roelandts een belangrijk verband gelegd tussen de Rupelstreek en het oud Brabants geslacht Immerseel, dat ook in Antwerpen een historische rol vervuld heeft. Door het feit dat kan. Roelandts een artikelenreeks liet verschijnen in het parochieblad over hetzelfde onderwerp dat hij op 9 oktober 1991 voor “Ten Boome” behandeld heeft, kon ik zijn tekst eens rustig herlezen, zodat het voor mij heel duidelijk is geworden dat Boom en Antwerpen een binding hebben met het geslacht Immerseel. We gaan trachten op bondige wijze een licht te werpen op deze oude geschiedenis.

Het is een feit dat er op het grondgebied Wommelgem een “castellum de Immersele” heeft gestaan, waarvan de bekende baron J. le Roy (17de eeuw) een gravure heeft gemaakt. Dit castellum zou aanvankelijk een versterkte hoeve geweest zijn en het is vermoedelijk Jan van Lierde geweest, die in 1280 de burcht zou gebouwd hebben.

Het geslacht van Lierde, waaruit de van Immerseels afstammen, is in Antwerpen goed gekend en zijn naam blijft er nog altijd voortleven in een historisch pand, het prinselijk hof van Liere aan de Prinsstraat, waar nu de UFSIA is gevestigd. Volgens de historicus Rob. vande Weghe werd die straat in 1516 geopend onder impuls van Aert (Artus of Arnold) van Liere, die vanaf 1506 met enkele korte onderbrekingen, tot aan zijn dood in 1529 binnen- of buitenburgemeester is geweest, en die daar in 1516 aan de noordzijde dit hof heeft laten bouwen. De van Lieres zelf zouden voortspruiten uit het geslacht van Aarschot.

De stamlijst begint in de eerste helft van de 12de eeuw, met een Godevaert van Liere, zoon van Arnout, graaf van Aarschot. De latere ridder Jan van Liere was de eerste heer van het geslacht Immerseel, die trouwens in 1277 van hertog Jan I (van Brabant) het land van Wommelgem verkregen heeft met al zijn cijnzen, renten, hoge en lage justitiën. In 1284 bekwam Jan van Liere het visrecht op de Schijn. De familie van Immerseel (van Liere) verwierf belangrijke bezittingen in Antwerpen (Kipdorp), Duffel en Lier (met de Bijvang van Lier en de dorpen Bevel, Emblem, Kessel, Nijlen en Gestel). De heren van Immerseel konden hun gezag zeer ver uitspreiden en ze gaan door voor de machtigste heren in het land van Rijen. Eén van Immerseel vocht, naar het schijnt, in de Guldensporenslag, maar hij stond onder Franse vlag tegen de Vlamingen!

Nu moeten we nog het verband leggen met de Rupelstreek ! Volgens een artikel van kan. Roelandts was een zekere heer van Immerseel (dit kan wel de reeds genoemde ridder Jan van Liere geweest zijn) ook de leenman van een domein tussen de Steile Bossen en de boorden van de Rupel. Om dit gebied te ontginnen, vestigde hij daar een “laathof” met een ploeg onderhorigen (de laten). Zij vormden, aldus kan. Roelandts, de eerste leefgemeenschap voor de aanleg van een verbindingsweg over de hoger gelegen gronden, namelijk Vlietmanshoek, het Steyl, de Paepe Dalen, het Peerdsgat en de Krekelenberg, naar Ten Oeveren en Hellegat.

Deze weg bestaat nog onder de naam ‘s Herenbaan. Om die weg te beschermen tegen baanstropers en struikrovers moesten de “laten van Immerseel” de bossen rooien en velden aanleggen. De ontgonnen gronden kregen zij in gebruik, maar ze waren cijnsplichtig tegenover hun heer. Toch kregen zij een eigen rechtsbestel met een meier en zeven schepenen (beëdigde laten) aangesteld door de heer voor het beslechten van onderlinge geschillen en het bestraffen van misdrijven. Tot zo ver de tekst van kan. Roelandts in verband met het laathof Immerseel.

Nu moet ik wel een vraagteken plaatsen bij de naam van de Immerseelse heer, die het laathof gevestigd heeft in de Rupelstreek. Kan. Roelandts koppelt hem bij de beslissende slag van Woeringen in 1288, gewonnen door Jan I, hertog van Brabant, en waaraan een zekere Immerseel had deelgenomen.

Als beloning kreeg hij een uit- gestrekt landgoed, maar een andere door ons geraadpleegde bron vermeldt dat ridder Jan van Liere de eerste heer was van het geslacht Immerseel en dat hij al in 1277 het land van Wommelgem verkregen had van hertog Jan I van Brabant. De vraag is nu of ridder Jan van Liere zelf of een nakomeling aan de slag van Woeringen heeft deelgenomen. Een vraag, die we misschien langs deze weg aan onze Boomse Kanunnik kunnen stellen!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.