Categorieën
Algemene geschiedenis Boom Artikels jaarboeken

De Berthouts en de Heren van Grimbergen

Terug naar overzicht jaarboek 1992-1993

Voordracht door Prof. Jan Verbesselt (°1913 + 2000)

Mevrouwen, Mijne Heren,

Spreken over de Berthouts is voor mij een aangename taak, want
het is één van mijn stokpaardjes; maar het is geen eenvoudige
zaak, want dan moet ik U in eerste instantie verklappen van-
waar de Berthouts gekomen zijn en secundo zal ik U ook vertel-
len dat er ook Berthouts in Boom geweest zijn.

Ik zal dus trachten deze Heren te situeren. Bijzonder is dat
wij de Berhouts situeren moeten in de feodale periode. Ik weet
niet of U bekend is met deze feodale wereld; een wereld op
zichzelf die meer dan een eeuw standgehouden heeft.

Van waar is die feodale wereld gekomen? Dat weet niemand.
Wat we echter kunnen vaststellen is dat wij moeten vertrekken hier
in ons Brabant, dat wij dit bekijken moeten over verschillende
periodes, ja tot zelfs de periode van Karel de Grote incluis,
dat is de jaren 800. Brabant, de pagus Bragbatensis omvat
alles wat gelegen is tussen de Dender, de schelde, de Rupel en
het Graafschap Leuven. De Dijle hoort er niet bij. Dit zeer
grote gebied was verdeeld in verschillende diakonaten, kerke-
lijke delen dus.

Dit grote Pagus Bragbatensis zal uiteindelijk verdeeld worden
onder twee groten, te weten Brabant, dit is Dender- en Dijle-
gebied en Leuven wat Haspengouw includeert.

Het is ook hetzelfde met de structuur van de gouw Brabant: het
is ingedeeld in niet minder dan vijf graafschappen waaronder
Brussel, Halle en Aarschot als bijzonderste. Helaas ook deze
graafschappen vallen uiteen, zo maar uiteen. Het is niet te
verwonderen dat ze verdwijnen of opgeslorpt worden.

Zo moeten wij ons de feodale wereld van de jaren 900 à 1100
voorstellen. Hier in ons Brabant staan wij tegenover Vlaande-
ren wel 100 jaar achteruit, wat de evolutie of de éénmaking
betreft. Vlaanderen is reeds sinds 900 bekend.

Het uiteenvallen der graafschappen betekent dat ge nergens nog
een bepaald houvast meer hebt: bijvoorbeeld het graafschap
Halle, een gebied 80 parochies groot, daar is op korte tijd
niets meer van terug te vinden, tenzij alleen nog langs de
parochies om, die ons dan vertellen hoe het ongeveer moet
geweest zijn.

Om even wat dichter bij ons te blijven, kijken wij naar Meche-
len. Mechelen is nooit een graafschap geweest. Zeer eigenaar-
dig, maar Mechelen is ingericht geweest door de Prins-Bis-
schoppen van Luik, de tijd van Notgor, dwz. ong. 730. En toch
vindt ge er niets van terug. We kunnen gerust zeggen dat er
slechts één principe gespeeld heeft: Ieder voor zich en God
voor ons allen. Zo is dat.

2 reacties op “De Berthouts en de Heren van Grimbergen”

Beste historici,

ik vond op het internet een bijdrage dat de heer Berthout in 1226 tienden in Lichtervelde (West-Vlaanderen) schenkt aan de abdij van Roosdaal. Mijn vraag: is het bekend hoe de familie Berthout in het bezit kwam van deze tienden?
Als mogelijke aanknopingspunten zie in volgende hypothese:
– verwantschap tussen “de Lichtervelde” met de o.a. geslachten ‘Gremberghe’ en ‘Duffle’, dit zijn de moederlijke kwartierstaten op het praalgraf van Jacob van Lichtervelde (+1436)
– gemeenschappelijke deelname aan een van de kruistochten
of beide

Zo heeft ook Alpais van Hoegaerden, de dochter van Erlebold van Hoegaerden, een groot deel van haar bezit geschonken aan de biskop van Luik geschonken en ook een abij met moniken heeft gehuisvest binnen haar domein.
Zo zie je dat ze in die tijd veel aan de kerk gaven en dit niet alleen gedaan werd door de Berthouts of Heren van ….om welke reden dan ook heel veel gronden en geld is zo in het bezit gekomen van de kerk het bisdom ‘de Paus’ en die bezitten tot op de dag van vandaag nog héél véél dat komt uit die tijden.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *